column.
lijst columns
lijst
lijst
lijst columns
C-lijst_frm.
24-03-05 Bestuurlijke vernieling
Moet een instituut worden afgeschaft of vervangen omdat het ouderwets aandoet of in het buitenland niet (meer) voorkomt? Met dit type argumenten zouden we ook het koningshuis kunnen afschaffen, geen bezwaar van mijn kant overigens, maar kennelijk betreft dit een traditie, waar we in Nederland aan gehecht zijn. Om er van af te (kunnen)
stappen moeten er dringender argumenten zijn, maar dat geldt dan evengoed voor de benoemde burgemeester. Een argument dat meer hout snijdt is dat de burgemeester allang niet meer de burgervader is, de man of vrouw, die boven de partijen staat en daarom in staat zowel zowel aan het hoofd van het dagelijks bestuur als het hoofd van de gemeenteraad te staan. Het ingevoerde dualisme versterkt bovendien de spanning tussen beide rollen. Daarom is het goed dat je over rol en functie van de burgemeester nadenkt en met voorstellen komt, waarin diens taken en bevoegdheden weer een logisch geheel vormen. Als onderdeel van die voorstellen komt dan ook aan de orde hoe iemand burgemeester wordt: benoemd, direct of indirect gekozen.

Maak je de wijze van verkiezen en benoemen van de burgemeester los van een samenhangend concept over rol, bevoegdheden en taken en ga je al vast maar beginnen met direct gekozen burgemeester, dan maak jij je schuldig aan bestuurlijk knoeiwerk, bestuurlijke vernieling, waaruit allerminst respect voor de democratie blijkt. Voor D'66 kan ik daarbij nog wel enig begrip opbrengen: de partij blijft maar krimpen en moest dringend wat binnenhalen, ook ter compensatie voor de deelname aan een conservatief kabinet, voordat ze van het politieke toneel zouden verdwijnen. CDA en VVD daarentegen, eigenlijk helemaal niet zo verniewingsgezind, ondersteunde het geknoei alleen maar ter wille van het voortbestaan van het kabinet. Dus, zijn er van die kant verwijten dat de senaatsfractie van de PvdA (mede) handelde uit opportunisme, dan is het wel de pot die die ketel verwijt dat die zwart ziet.

Een verbitterde de Graaf klaagde over het regenteske van de PvdA, omdat die uit zou zijn op verkiezing door de gemeenteraad in plaats van rechtstreeks door de kiezer. Wie, als ik, raadslid geweest is, kan die trek van de sociaal-democraten zeker niet ontkennen. Maar de wijze waarop de ex-minister zijn voorstellen tegen alle tegenstand (ook in de lande) in probeerde door te drukken was evenmin een schoolvoorbeeld van anti-autoritair optreden. Bovendien is het de vraag of gemeenten met een direct gekozen burgemeester minder onder regentesk bestuur te lijden zouden hebben. In het tv-programma B & W zag ik enkele aspirant-burgemeesters, die de indruk maakten dat ze, eenmaal gekozen, stevig en compromisloos zouden optreden. Naar het schijnt, heel populair momenteel, maar het komt dan wel neer op de voorstelling van het kiezen voor een dictator, die je als kiezer eerst bij de volgende verkiezing van zijn troon mag wippen.

Het deel van het electoraat dat warm loopt voor zo'n Fortuyn-kloon beseft niet dat zo'n krachtfiguur ook wel eens hun belangen kan schaden, zonder ruimte te (willen) bieden voor tegenweer. En hoe je het ook wend of keert, in een gemeente bestaan strijdige wensen en belangen, die niet gelijktijdig gehonoreerd kunnen worden. Op maar eens met een klef voorbeeld te komen: je kunt niet wat doen voor de vele burgers die zich aan hondenpoep ergeren en ook de baasjes te vriend houden, die hun trouwe viervoeters alle bewegingsruimte gunnen. Er rest dan niets anders dan of één partij helemaal tevreden te stellen of beiden deels tevreden, deels ontevreden. Als bestuurder zit je voorts vast aan eerdere vastgelegde regels en wetten, krijg je te maken met politiek tegenspel, het algemeen belang en hogere overheden.

Hetgeen betekent dat zelfs als politici zich onberispelijk gedragen er toch vaak een verschil bestaat tussen wat burgers willen en wat binnen de politieke arena mogelijk en gewensd is. Kunnen of willen burgers dat niet als onvermijdelijk accepteren, dan is dat een deel van de beruchte kloof burger-bestuur, die met geen enkele vorm van bestuurlijke vernieuwing gedicht kan worden. Het probleem ligt dan bij de politiek niet geinteresseerde burger, die niet gehinderd door inzicht en begrip, zijn eisen stelt en verontwaardigd is als die niet worden ingewilligd. Daar is overigens best wat aan te doen, maar dan in de sfeer van het onderwijs.

Meer aandacht voor geschiedenis kan al helpen. Maar ik denk ook aan de door CDA en VVD versmade Iederwijs-scholen. Kinderen worden daar gestimuleerd te zoeken naar wat hen boeit, waardoor ze straks wellicht meer op passie en betrokkenheid een beroep zullen kiezen, dan op hoge salarissen en dat zijn weer een paar graaiers (zoals bijvoorbeeld de 8 ton verdiende NUON-directeur) minder. Maar ook leren ze met elkaar afspraken te maken, soms zich neer te leggen bij meerderheidsstandpunten, dan weer om concessies te doen. Ik durf te wedden dat ze in hun latere leeftijd wat meer begrip tonen als ze van politieke bestuurders niet compleet of niet altijd hun zin krijgen.

Of de Iederwijs-scholen -in de huidige vorm- ook de ideale voorbereiding biedt voor een plek op de arbeidsmarkt valt nog te bezien. Maar in de sfeer van vernieuwing en gestimuleerd onderwijs mogen die scholen best een kans krijgen. Misschien de laatste optie voor D'66 om diens levensvatbaarheid te bewijzen?