column.
lijst columns
lijst
lijst
lijst columns
C-lijst_frm.
09-04-05 Geloofwaardig geloof.
Twee mensen die ik niet ken en bij mij aanbellen: dat kunnen niet anders dan Jehovah Getuigen zijn. Alsof ik er een abbonnement op heb, krijg ik ze regelmatig aan de deur. Ik haal de zelfverklaarde boodschappers van God nooit naar binnen, maar met mooi weer, het bloed kruipt nu eenmaal waar het niet gaan kan, ga ik voor de deur wel even
met hen in debat. Dan leg ik uit waarom evangelisten bij mij hun tijd verspillen, omdat ik tal van strijdigheden en ongeloofwaardigheden in de Christelijke leer aan tref en gemakzuchtig aanneem, dat dit ook zal gelden voor religies, c.q. stromingen daabinnen, waar ik minder van op de hoogte ben. Als ik bijvoorbeeld de Jehovah's moet geloven, dan heeft God niet overdrachtelijk, maar letterlijk het eerste mensenpaar in elkaar geknutseld, een tijd lang incest geaccepteerd, omdat de mensheid zich nu eenmaal moest uitbreiden en toen we met genoeg waren, incestieuze contacten tot het grootste type zonde verklaard. Nogal vergezocht vind ik. Als je nu toch van een scheppend Opperwezen uitgaat, zou dit dan niet een stuk geloofwaardiger worden van natuurwetten en evolutie uit te gaan, als wegen, waarlangs het het Opperwezen scheppend te werk is gegaan?

Maar met natuurwetten en evolutie kon millennia geleden natuurlijk geen rekening gehouden worden. Het ontstaan van de wereld en de mensheid kon alleen beschreven worden op basis van de toen beschikbare kennis en als er al een door God geinspireerde profeet iets over natuurwetten en evolutie had gesproken, zou geen mens geweten hebben, waar die het over had. Godsdienstige beschouwingen moesten op een toen begrijpelijke wijze worden neergezet, maar dat betekent omgekeerd ook dat eeuwenoude teksten onmogelijk panklaar opgediend in de tijd van vandaag kunnen worden . Op zijn best kunnen geest en strekking van de oude teksten tijdbestendig blijken te zijn, mits er niet te veel meningsverschil over de vertaling bestaat. Maar vast staat voor mij dat Bijbel, Talmoed of Koran onmogelijk woord voor woord van Goddelijke oorsprong kunnen zijn.

Anderzijds kan ik mij bij de figuur van Jezus Christus wel het beeld oproepen een individu van buitengewone oorsprong. Niet vanwege de wonderen, die aan hem toe worden toegeschreven, want die kan ik niet van de trucs van Hans Kazan onderscheiden. Maar terwijl voor mij de Bijbel grotendeels geurt naar menselijke zienswijzen van die tijd, waarin de teksten geschreven werden, wijken levenhandel en uitspraken van Christus juist sterk af van een toen naar menselijke behoeften gecreerde God. Afwijzen van wereldse status, pracht en praal, wereldse macht; het voorschrift de vijanden lief te hebben en zelfs de omgang met hoeren ('wie zonder zonde is werpe de eerste steen'), allemaal kenmerken waar het Joodse volk destijds niet echt op zaten te wachten en bij voorkeur niet met hun God zouden hebben verbonden. Maar als iets mijn ongeloof aan het wankelen zou kunnen brengen zijn het de juist genoemde kenmerken en in het licht van diens menslievende ruimhartigheid had Christus volgens mij mij ('De Da Vinci code') ook rustig met Maria Magdalena gehuwd kunnen zijn.

Vanuit deze wijze van redeneren is het voor mij onvoorstelbaar dat een figuur als de paus zoveel verering geniet en het overlijden van de Johannes Paulus II zelfs aanleiding is voor een minuut stilte bij de wedstrijd Olympique Lyon-PSV. Dat Beatrix van van Agt zonodig bij de uitvaart aanwezig zou moeten, is iets wat mij niet helder is. Ik zou mij er niet aan gestoord hebben als de portier van de tweede kamer naar Rome was gestuurd. Immers, de kerkvorst was in veel opzicht de tegenpool van Christus, anders dan Deze gelijk alle pauzen wonend in een paleis, is hij op bezoek geweest bij massamoordenaar Pinochet, heeft hij bijgedragen aan het aidsprobleem in Afrika en toonde hij zich homofoob. Een typische een vertegenwoordiger van het conservatieve, anti-Marxistische Polen, maar niet de belichaming van een boven de mensen staande macht, met bijhorende hogere morele opvattingen.

Echter als er duidelijke miljoenen mensen er anders tegen aan kijken, dan vraagt een mens zich natuurlijk af hoe dat kan. Mijn stelling: geloven is niet alleen een kwestie van inhoud en moraal, maar ook van cultuur, het zich lid van een groep voelen door gemeenschappelijke tradities, rituelen en bekende personen met een symboolfunctie. En wat dat laatste betreft heeft de overleden paus met zijn vele reizen flink bijgedragen aan de culturele functie van het Katholieke geloof, kennelijk zelfs zo krachtig, dat menig pop-idool groen van jaloezie zal zijn bij de aandacht die het pauselijk heengaan krijgt.

Gelooft u mij, ik zal de laatste zijn om mensen het genoegen van culturele beleving te onthouden. Tenminste als het niet het redelijke en principiele oordelen verdringt. Dus als Michel Jackson bij voorbaat onschuldig aan al te aanhalig gedrag jegens kinderen wordt geacht. Of als de idee van de gekozen burgemeester (voelt modern aan) zonder behoorlijke argumenten wordt onarmd. Of nog erger: als het CDA niet door de mand valt met een kille kabinetsdeelname, waarbij het zelfs kan bestaan dat een Afganistaans gezin in afwachting van de beroepsprocedure zonder bestaansmiddelen op straat wordt gegooid. Een handelwijze die het kabinet ongetwijfeld populair maakt bij de extreem-rechtse jongeren van Uden en Venray. Maar zou Christus op dit moment op aarde verblijven en Nederland bezoeken, dan denk ik dat Verdonk van Hem ook geen hand zou krijgen en Hij bij Balkenende niet op de thee zou gaan.