column.
lijst columns
lijst
lijst
lijst columns
C-lijst_frm.
Cartoongedoe. (7-2-2006)
Moet het mogen, die spotprenten over de profeet, ook al voeren die wereldwijd rellen en brandstichting en wie weet nog andere ellende? Met diegenen die stellen dat in moderne omgeving de overheid zich van ingrijpen moet onthouden ben ik het in elk geval eens. De vrijheid van meningsuiting is een groot goed, in het verleden met ricico veroverd op autoriteiten, die zelf grenzen wilde stellen. En omdat de overheid géén neutrale instantie kan zijn, maar de huidige politieke meerderheid ondersteunt, zou de meerderheidscoalitie ook ten onrechte van vrije woord beperkingen profiteren. Zeker in een tijd dat zogenaamd vanwege terreurbestrijding het overheidsgezag zich meer bevoegdheden ten koste van de vrijheid van de burger wil verschaffen, moet je dat ook niet nog eens willen stimuleren.

Het wegen van de reacties op de spotprenten wordt nog wat complexer als je bedenkt dat wij in het westen gemakkelijk spotprenten en reacties als op zichzelf staande incidenten zien, maar dat deze aan diverse kusten van de Middenlandse zee wel eens het spreekwoordelijke 'schepje er boven' op zou kunnen zijn. Aan de cartoons gingen andere spotprenten vooraf, namelijk de foto's van gevangenen in Abu Graib, naakt op de knieen en aan de leiband gehouden door een vrouwelijke Amerikaanse soldaat, wat de vernedering onderstreepte. Een facet van de invasie in Irak, waarvan zelfs oud-president Carter vindt (CNN) dat die onterecht was en mogelijk voeren tot een blijvende Amerikaanse invloed op militair en economische gebied. Over Quatuano Bay -een van de plekken waar Islamitische gevangenen zonder proces vastzitten, bestaan eveneens verhalen over vernedering van gevangenen en urineren over de Koran. Dus in de context van weinig respect getuigend Amerikaans militair optreden, waarin het krediet van het ten val brengen van Saddam rap verspeeld werd plus de toch al niet al te vriendelijke houding tegen Moslims wereldwijd beschouwd, is het wellicht niet zo vreemd dat Islamitische volken behoorlijk pissig over de Deense cartoons konden worden. En om nog eens op de gang naar de rechter terug te komen: de behandeling van Islamitische krijgsgevangenen/terreurverdachten zou zich uitstekend lenen als zaak voor het Internationale Strafhof. Maar dank zij de Amerikaanse houding tegenover dit instituut is die weg, bij uitstek geschikt voor een beschaafder vorm van protestuiting, helaas afgesloten.
Vrijheid van meningsuiting betekent dat de staat je geen beperking behoort op te leggen, maar voor zelfbeperking of afwegen wat je wilt uispreken, alvorens dat te doen, is best wat te zeggen. Wie meent dat het hart steeds op de tong dient te liggen moet dat maar eens bij vrienden en partner uitproberen of bij Boris Diettrich, c.q. partijgenoot Pechtold, vragen hoe dat is bevallen. Ik denk overigens wel dat de Islamitische wereld wel wat spotprenten en satire kan gebruiken, zoals ook bij ons in het verleden ('Zo is het toevallig ook nog een keer') het kerkelijk en werelds gezag met satire heilzaam tot minder onaantastbare status werd teruggebracht. Van de Deense spotprenten sprak mij vooral de prent aan, waarin zelfmoord-martelaren in het paradijs aangekomen, verteld wordt dat men daar nu wel door de voorraad maagden heen is. Waarmee een volstrekt achtelijk en verwerpelijk denkbeeld onder vuur werd genomen:. Maagden als beloning voor zelfmoordaanslagen, walgelijk! (Hoe zit het dan trouwens met de vrouwelijke martelaren in het hiernamaals, krijgen die wat leuke jongens of moeten die lesbisch worden om hun beloning te incasseren?). Het is goed als dit soort denkbeelden op de korrel worden genomen. Maar als die satire en kritische houding in de Islamitische wereld dezelfde heilzame werking als bij ons moet krijgen, dan kunnen het beter wel producten van eigen bodem zijn. Anders kan het opgevat worden als de zoveelste Moslim-vijandige daad. Anderzijds zal men aan de oost en zuidkusten van de Middelandse Zee moeten leren accepteren, dat je geen westerse regeringen verwijten kunt maken ten aanzien van onvriendelijke publikaties van burgers en particuliere instellingen. Want die regeringen hebben bij ons nu eenmaal daar geen controle over en dat moet ook zo blijven.
Maar als de overheid zich afzijdig dient te houden, wat doe je dan je dan als gekrenkte partij? Het instant-antwoord: 'dan ga je maar naar de rechter' is in een land als het onze een goed antwoord. Als hier een hele bevolkingscategorie beledigt is, dan heb je altijd wel een vertegenwoordigende organisatie, die namens de achterban naar de rechter stapt. Je kunt in ons land beledigd zijn in de leunstoel, terwijl een professional voor je aan het werk gaat. Maar op welke wijze moet ik mij voorstellen dat woedende massa's in Indonesie, Libanon en Egypte hun zaak voor een rechter zouden moeten krijgen? Of zelfs weten hoe zo iets gaat en op het idee komen dat dit een manier is om een geschil te beslechten?
Voorts lijkt het mij dat er ook meer aan de hand is dan de heftige reacties op religieuze spotprenten. Laten we om te beginnen vaststellen dat het doorbreken van het taboe de profeet Mohammed af te beelden, wat zoiets moet zijn als Christus met erectie tonen, niet slechts de fundamentalisten raakt, maar elke Islamitische gelovige. Als je daar schouder ophalend aan voorbij gaat, maar flink kwaad wordt over anti-semitische teksten en beelden (zoals nu via de wraakactie van AEL), meet je dan niet met twee maten? En hoe kun je dan naar eer en geweten blijven volhouden, dat je Islam gelovigen in het algemeen respecteert, maar je alleen keert tegen een extremistische minderheid binnen hun gelederen?