column.
lijst columns
lijst
lijst
lijst columns
C-lijst_frm.
De beruchte kloof tussen burgers en bestuur is te beschouwen als de tegenhanger van de Heilige Graal: al tijden wordt gezocht naar wat die kloof is en waarin die moet worden gevonden. Voor een deel is die kloof overigens geen mysterie. Hoewel de LPF-leden dachten dat iedere onnozelaar wel even politiek kan bedrijven en stad of land kan besturen is het toch een specialiteit waarin een mens zich moet verdiepen en ervaring in op moet doen om er wat van te kunnen maken. Zelf kan ik ook niet even voor voor advocaat of arts kan doorgaan. Er is een (kennis)kloof tussen mij en die specialisten, die mij verhindert  alles te begrijpen wat ze doen.  Is dat erg? Nee, als ik maar begrijp wat ze in grote lijnen doen  en een goede indruk heb van hun deskundigheid.  En hetzelfde geldt voor burgers die naar politici en bestuurders kijken, teneinde die te beoordelen en hen te kiezen.

Kiezers hoeven niet ingewijd te zijn in de ins en outs van politiek en bestuur om toch een overwogen keuze te maken.  Als de verhalen met intenties en voorgenomen maatregelen maar in grote lijnen helder zijn. Dan zal de kennis-kloof niet spelen, maar kan de beoordeling van wat politici en bestuurder (willen) doen, natuurlijk nog altijd negatief uitvallen.  Maar dat kan de kiezer afstraffen en hoort bij het nationale spel van de democratie. Resteert: het gebrek aan vertrouwen in  politici en bestuurders  in de zin dat deze naar beste weten en eigen inzicht het belang van de natie dienen.  

Decennia heeft D’66 ons voorgehouden dat de kloof tussen burger en politiek gedicht zou kunnen worden met staatsrechtelijke vernieuwingen,  waarbij allerlei functionarissen rechtstreeks zouden worden gekozen. Persoonlijk heb ik dat altijd zeer onwaarschijnlijk gevonden. In Amerika, waar zo’n beetje nog het hoofd van de gemeentereiniging wordt gekozen, krijgen de kiezers tijden de kermis, die campagne heet, veel roddel te horen over het persoonlijk leven van de kandidaten. Maar het lijkt mij sterk dat ze daarmee een duidelijk beeld krijgen wat kandidaten, eenmaal in functie gekozen, daarna gaan doen. Eerder blijft het beeld hangen dat er aan elke kandidaat wel wat fout zit, want waar rook is heb je ook vuur, nietwaar?  

De kenniskloof, noch het bestaande wantrouwen in politici  lijkt mij door veel rechtstreeks kiezen en accent op persoon in plaats van op inhoud,  niet erg te slinken.  Heel verstandig lijkt het daarom van D’66 dat ze de eigen kroonjuwelen tegenwoordig in de kluis houden. Bij de VVD lijken ze nog niet helemaal uitgeleerd, want ik meen dat ze de circusvertoning van Rita versus Mark een volgende keer nog een keer over willen doen. Mijn welgemeend advies (ben niet van jullie politieke kleur, maar liever VVD, dan de rechtse alternatieven) : kies nu gewoon uit meerdere kandidaten op een congres zonder campagne-tonelen, mensen,  dat is ook democratie en je loopt er minder averij bij op.   

Zoals ik zei heeft -afgezien van de onvermijdelijke kenniskloof- het vertrouwen in politici vooral te maken met het geloof (of het gebrek er aan) dat politici en bestuurders naar beste weten en inzichten het belang van de natie dienen. Op het gebied van het onderwijs is dat fout gegaan, en te vrezen valt dat het vaker fout is gegaan en zal gaan.  Volume en frequentie van maatregelen hebben leraren gek gemaakt, terwijl naar het effect van die maatregelen niet werd gekeken, noch naar de signalen uit het veld  werd geluisterd. Volgens Dijsselbloem is zelfs het toezicht op het onderwijs in het algemeen lang verwaarloosd.

Kenmerkende uitspraak Dijsselbloem: “Het politiek belang was belangrijker dan het belang van het kind”.  Een uitspraak die wat mij betreft de kern raakt van de infame kloof burger-bestuur/politiek.  Namelijk dat de winst in de wereld van de politiek zoveel gewicht krijgt dat de winst voor de samenleving uit het oog verloren raakt. Met het gevolg dat er helemaal niet meer gekeken wordt hoe ideeën in de politieke arena eigenlijk uitwerken in het veld en signalen en adviezen uit de praktijk worden genegeerd.  Zie hier de kloof tussen samenleving en politiek: een autistisch geworden politieke cultuur. En geloof mij: een direct gekozen minister-president verbetert daar niets aan!

Het medicijn dat verbetering brengt is een andere cultuur waarbij besturen en partijen er net als nu eigen visies op na mogen en moeten houden, maar wel in relatie tot ervaringen en deskundigen van de plekken waar het praktische werken plaats vindt.  En over deskundigen gesproken: dat zijn dus niet de managers, maar de vakkrachten.  Het moet daarbij niet gaan om(alleen) te horen ‘wat de mensen willen’, noch om ‘het nog eens uit te leggen’, maar om samenspraak, waarin meningen van onderop mede de richting van maatregelen  gaan bepalen en het praktische resultaat de toetssteen wordt voor de duurzaamheid  van opvattingen.  

Voor GroenLinksers als ikzelf is bovengenoemd medicijn ter dichting van de kloof overigens geen nieuw idee. Onder critici in de partij is het pleidooi bekend voor meer contact met vakbeweging en milieu-organisaties bij vaststellen en toetsen van de politieke koers. Het is daarom goed als ook GroenLinks het onderwijs-debacle ook ziet als een signaal om de banden met de samenleving en zeker met verwante groepen en organisaties aan te gaan halen en invulling te geven.
20-02-08 Onderwijs en de Kloof.
Column_200208